Tag Archief van: certificering

Veelgemaakte fouten bij ISO-certificering en hoe je ze voorkomt

Je hebt maanden gewerkt aan je managementsysteem en dan staat de certificatie-audit voor de deur. Toch gaat het juist daar vaak mis. Niet omdat organisaties hun werk slecht doen, maar omdat ze niet kunnen aantonen dat ze doen wat de norm vraagt. In dit artikel lees je de veelgemaakte fouten bij ISO-certificering, vooral bij ISO 9001, en hoe je ze voorkomt.

Inhoudsopgave

Minor of major: wat betekent een tekortkoming?

Tijdens een certificatie-audit beoordeelt de auditor of je managementsysteem voldoet aan de eisen van de norm. Vindt hij een afwijking, dan noemt hij dat een tekortkoming (non-conformity). Er zijn twee soorten:

  • Minor tekortkoming: het systeem is er wel, maar een onderdeel wordt niet consequent gevolgd. Bij een minor kan het certificaat meestal toch worden verleend, zolang je een geaccepteerd plan van aanpak hebt. Dat plan sluit je vaak binnen ongeveer 90 dagen af, al verschilt die termijn per certificerende instelling.
  • Major tekortkoming: een eis wordt helemaal niet ingevuld, bijvoorbeeld omdat er geen interne audit is gedaan. Zolang een major niet is opgelost en geverifieerd, krijg je geen certificaat. Vaak is er een extra verificatie-audit nodig, en dat kost tijd en geld.

Een paar minors bij een eerste audit is normaal. De kunst is om majors te voorkomen en minors snel en goed af te handelen. Daarbij helpen de volgende acht punten.

1. Documenten die niet beheerst zijn

Documentbeheer (hoofdstuk 7.5 van ISO 9001) is een van de meest voorkomende struikelblokken. Denk aan procedures zonder versienummer, verouderde werkinstructies die nog op de werkvloer liggen, of drie verschillende versies van hetzelfde formulier in gedeelde mappen.

Zo voorkom je het: zorg voor één centrale plek voor al je documenten, met versiebeheer, een eigenaar per document en een vaste beoordelingsdatum. Een document management systeem doet dat automatisch: medewerkers zien altijd alleen de geldende versie.

2. Registraties die ontbreken of onvolledig zijn

Een auditor gelooft wat hij ziet. Heb je een klacht opgelost maar staat dat nergens, dan is het voor de audit niet gebeurd. Ontbrekende of onvolledige registraties zijn daarom een klassieke tekortkoming. Ook kalibratiegegevens van meetmiddelen (7.1.5) worden vaak vergeten.

Zo voorkom je het: leg registraties vast op het moment dat het werk gebeurt, met digitale formulieren in plaats van losse lijstjes. Zo bouw je vanzelf het bewijs op dat de auditor wil zien.

3. Corrigerende maatregelen zonder oorzaakanalyse

Een van de meest terugkerende problemen: corrigerende maatregelen (10.2) die het symptoom oplossen maar niet de oorzaak. De klacht wordt afgehandeld, maar niemand vraagt zich af waarom het misging. Dan komt hetzelfde probleem later gewoon terug. Ook maatregelen die nooit aantoonbaar zijn afgerond, leveren vaak een tekortkoming op.

Zo voorkom je het: werk met een vaste stap voor oorzaakanalyse, bijvoorbeeld met de 5 x waarom-methode, en sluit een maatregel pas af als je hebt gecontroleerd dat hij werkt. Lees meer in ons artikel over corrigerende maatregelen in je klachtenprocedure.

4. Interne audits die niet of te laat worden gedaan

Geen interne audit uitgevoerd? Dan is de kans groot dat je een major krijgt. Maar ook een interne audit die vlak voor de externe audit wordt afgeraffeld, levert weinig op: je hebt dan geen tijd meer om de bevindingen op te lossen.

Zo voorkom je het: plan je interne audits ruim vooruit. Houd de laatste interne audit bij voorkeur zo’n 6 tot 8 weken voor de certificatie-audit. Gebruik daarbij onze checklist om je organisatie voor te bereiden op audits.

5. Een directiebeoordeling als formaliteit

De directiebeoordeling (9.3) is het moment waarop het management kijkt of het kwaliteitssysteem werkt. In de praktijk is het soms een verslag van één A4’tje zonder cijfers. De norm schrijft voor welke onderwerpen erin moeten staan, zoals resultaten van audits, klanttevredenheid, prestaties van leveranciers en de opvolging van eerdere acties.

Zo voorkom je het: gebruik een vast sjabloon met alle verplichte onderwerpen en plan de beoordeling zo’n 4 tot 6 weken voor de audit. Dan kun je de uitkomsten nog meenemen.

6. Competenties en training niet vastgelegd

Je medewerkers zijn misschien prima opgeleid, maar kun je dat aantonen? ISO 9001 vraagt dat je bepaalt welke competenties nodig zijn en vastlegt dat medewerkers die hebben (7.2). Ontbrekende trainingsregistraties zijn een veelvoorkomende bevinding.

Zo voorkom je het: houd per functie bij welke kennis nodig is en registreer gevolgde trainingen centraal. Met e-learnings in een leeromgeving gaat dat automatisch, inclusief certificaten.

7. Risicogebaseerd denken alleen op papier

Veel organisaties hebben een risicoanalyse (hoofdstuk 6) die ooit is gemaakt voor de certificering en daarna in een la verdwijnt. Een auditor vraagt dan wat je met die risico’s hebt gedaan, en daar is geen antwoord op.

Zo voorkom je het: koppel risico’s aan concrete acties met een eigenaar en een datum, en bespreek ze in de directiebeoordeling. Bij de overgang naar ISO 9001:2026 krijgt dit onderdeel extra aandacht.

8. Kwaliteit is ‘iets van de kwaliteitsmanager’

Een veelgehoorde valkuil: de kwaliteitsmanager schrijft het systeem, de rest van de organisatie merkt er weinig van. Gebrek aan betrokkenheid van het management en onvoldoende training van medewerkers worden door certificerende instellingen steeds weer als oorzaak genoemd. Tijdens de audit spreekt de auditor ook met medewerkers op de werkvloer, en dan valt het op.

Zo voorkom je het: maak het management eigenaar van de kwaliteitsdoelen en betrek medewerkers bij het opstellen van procedures. Lees hoe je dat aanpakt in medewerkers betrekken bij kwaliteitsmanagement.

Zo voorkom je deze fouten

Bijna alle fouten hierboven hebben één ding gemeen: het werk wordt wel gedaan, maar het bewijs ontbreekt of is niet terug te vinden. Een digitaal kwaliteitsmanagementsysteem lost dat grotendeels op. Documenten, registraties, audits, acties en trainingen staan op één plek, met vaste eigenaren en herinneringen. Zo ben je altijd auditklaar, niet alleen in de weken voor de audit.

Wil je weten hoe je in vijf stappen naar certificering gaat? Lees dan snel certificeren met Pro-aQt, of neem contact met ons op voor een demo.

ISO 9001:2026 – wat verandert er en hoe bereid je je voor?

Na ruim tien jaar is er een nieuwe versie van de bekendste kwaliteitsnorm ter wereld. Op 16 september 2026 verscheen ISO 9001:2026, de opvolger van ISO 9001:2015.

Goed nieuws eerst: het is geen revolutie. De structuur blijft herkenbaar en de meeste eisen blijven staan. Toch zijn er accenten die je niet wilt missen, zoals kwaliteitscultuur, ethisch gedrag en een scherpere kijk op risico’s en kansen.

In dit artikel lees je wat er verandert, hoeveel tijd je hebt om over te stappen en hoe je je organisatie stap voor stap voorbereidt.

Inhoudsopgave

  1. Wanneer verscheen ISO 9001:2026 en hoe lang is de overgangstermijn?
  2. De belangrijkste wijzigingen
  3. In 6 stappen voorbereid op ISO 9001:2026
  4. Hoe een digitaal managementsysteem de overstap makkelijker maakt
  5. Veelgestelde vragen

Wanneer verscheen ISO 9001:2026 en hoe lang is de overgangstermijn?

ISO 9001:2026 is op 16 september 2026 gepubliceerd. Er geldt naar verwachting een overgangsperiode van drie jaar, net als bij eerdere herzieningen. Certificaten op basis van ISO 9001:2015 blijven dan geldig tot ongeveer september 2029.

De definitieve overgangsregels worden vastgesteld door de internationale accreditatie-organisaties (IAF, inmiddels opgegaan in GAC). Je certificerende instelling informeert je over de exacte data.

Wat betekent dat voor jou?

  • Ben je al gecertificeerd? Je hoeft niet morgen om te schakelen. Plan de overstap wel in, bijvoorbeeld bij je volgende hercertificering.
  • Start je net met certificeren? Overweeg direct op de nieuwe versie te certificeren. Een nieuw certificaat op de 2015-versie krijgt waarschijnlijk een kortere geldigheid.

Tip: wacht niet tot 2029. Hoe eerder je de wijzigingen meeneemt in je interne audits en directiebeoordeling, hoe rustiger de overstap verloopt.

Wil je dieper in de normwijzigingen duiken? In de kennis-hub ISO 9001:2026 van Kleemans Certificeringsadviseurs, ons moederbedrijf, vind je een uitgebreide toelichting, een transitiechecklist en een whitepaper over de impact van de overstap.

De belangrijkste wijzigingen in ISO 9001:2026

De hoofdstukindeling (4 t/m 10) blijft gelijk en sluit aan op de geharmoniseerde structuur van alle ISO-managementsysteemnormen. Dat maakt combineren met bijvoorbeeld ISO 14001 of ISO 27001 eenvoudiger. De wijzigingen zitten in de accenten.

Onderdeel Wat verandert er?
Context (4.1 en 4.2) Klimaatverandering staat definitief in de norm. Je bepaalt of het een relevant onderwerp is voor jouw organisatie en je belanghebbenden. Dit was al toegevoegd via een wijzigingsblad in 2024.
Leiderschap (5.1) Het topmanagement moet een kwaliteitscultuur en ethisch gedrag actief uitdragen en stimuleren.
Kwaliteitsbeleid (5.2) Het beleid moet aansluiten op de context en de strategische richting van de organisatie.
Risico’s en kansen (6.1) Risico’s en kansen worden apart behandeld, met elk hun eigen aanpak. Niet langer één gecombineerd lijstje.
Wijzigingen plannen (6.3) Meer nadruk op beheerst doorvoeren van veranderingen, van strategische keuze tot uitvoering.
Bewustzijn (7.3) Medewerkers moeten zich bewust zijn van de kwaliteitscultuur en het belang van ethisch gedrag.
Bijlage A Uitgebreide toelichting op de eisen. Informatief, dus geen extra eisen.

Kwaliteitscultuur is de rode draad. Een kwaliteitssysteem dat alleen op papier bestaat, voldoet straks nog minder dan nu. Auditoren gaan vaker vragen hoe medewerkers kwaliteit ervaren en of zorgen over kwaliteit gemeld en opgepakt worden. Lees ook: Medewerkers betrekken bij kwaliteitsmanagement.

In 6 stappen voorbereid op ISO 9001:2026

Stap 1: Zorg dat je de nieuwe norm in huis hebt

Schaf ISO 9001:2026 aan via NEN en laat de kwaliteitscoördinator en interne auditoren de wijzigingen doornemen. Zo spreekt iedereen dezelfde taal.

Stap 2: Maak een gap-analyse

Leg je huidige managementsysteem naast de nieuwe eisen. Kijk vooral naar leiderschap, kwaliteitscultuur, risico’s en kansen, en het plannen van wijzigingen. Noteer per eis: voldoen we al, deels of niet?

Stap 3: Splits je risico’s en kansen

Heb je één risicoregister met “risico’s en kansen” door elkaar? Maak er twee aparte sporen van, met per kans een eigen actie en evaluatie.

Stap 4: Maak kwaliteitscultuur zichtbaar

Laat zien hoe de directie kwaliteit en ethisch gedrag uitdraagt. Denk aan een korte medewerkersenquête, een laagdrempelige meldroute voor kwaliteitszorgen en kwaliteit als vast agendapunt in werkoverleg.

Stap 5: Neem de wijzigingen mee in interne audits en directiebeoordeling

Voeg de nieuwe onderwerpen toe aan je auditplanning en checklists. Zo toets je vooraf wat de externe auditor straks ook gaat vragen. Handig: onze checklist voor audits.

Stap 6: Maak een transitieplan met je certificerende instelling

Spreek af wanneer de overgangsaudit plaatsvindt, bijvoorbeeld bij de volgende hercertificering of een surveillance-audit. Plan ruim voor september 2029.

Hoe een digitaal managementsysteem de overstap makkelijker maakt

Een normwijziging raakt je hele documentatie: beleid, procedures, risicoregister, auditchecklists en de directiebeoordeling. Staat dat verspreid over mappen en Excel-bestanden, dan wordt de overstap al snel een zoektocht.

In een digitaal managementsysteem zoals Pro-aQt:

  • koppel je documenten en processen direct aan de normparagrafen, zodat je per eis ziet wat er al ligt;
  • leg je risico’s en kansen apart vast, met acties, verantwoordelijken en reminders;
  • plan en registreer je interne audits en bevindingen op één plek;
  • houdt versiebeheer automatisch bij wat er is aangepast en wanneer;
  • betrek je medewerkers via meldingen, formulieren en e-learnings, wat direct bijdraagt aan de gevraagde kwaliteitscultuur.

Veelgestelde vragen over ISO 9001:2026

Wanneer is ISO 9001:2026 gepubliceerd?

Op 16 september 2026.

Hoe lang blijft mijn ISO 9001:2015-certificaat geldig?

Naar verwachting tot september 2029. De definitieve datum hoor je van je certificerende instelling.

Is ISO 9001:2026 een grote wijziging?

Nee. De structuur blijft gelijk. De belangrijkste accenten liggen op kwaliteitscultuur, ethisch gedrag, risico’s en kansen apart behandelen en het beheerst doorvoeren van wijzigingen.

Moet ik mijn kwaliteitshandboek herschrijven?

Meestal niet volledig. Pas de onderdelen aan die over leiderschap, beleid, risico’s en kansen en bewustzijn gaan. Lees ook 6 belangrijke onderdelen van een kwaliteitshandboek.


Wil je weten hoe je de overstap naar ISO 9001:2026 overzichtelijk organiseert in je managementsysteem? Neem contact op en we denken graag met je mee.