Veelgemaakte fouten bij ISO-certificering en hoe je ze voorkomt
Je hebt maanden gewerkt aan je managementsysteem en dan staat de certificatie-audit voor de deur. Toch gaat het juist daar vaak mis. Niet omdat organisaties hun werk slecht doen, maar omdat ze niet kunnen aantonen dat ze doen wat de norm vraagt. In dit artikel lees je de veelgemaakte fouten bij ISO-certificering, vooral bij ISO 9001, en hoe je ze voorkomt.
Inhoudsopgave
- Minor of major: wat betekent een tekortkoming?
- 1. Documenten die niet beheerst zijn
- 2. Registraties die ontbreken of onvolledig zijn
- 3. Corrigerende maatregelen zonder oorzaakanalyse
- 4. Interne audits die niet of te laat worden gedaan
- 5. Een directiebeoordeling als formaliteit
- 6. Competenties en training niet vastgelegd
- 7. Risicogebaseerd denken alleen op papier
- 8. Kwaliteit is ‘iets van de kwaliteitsmanager’
- Zo voorkom je deze fouten
Minor of major: wat betekent een tekortkoming?
Tijdens een certificatie-audit beoordeelt de auditor of je managementsysteem voldoet aan de eisen van de norm. Vindt hij een afwijking, dan noemt hij dat een tekortkoming (non-conformity). Er zijn twee soorten:
- Minor tekortkoming: het systeem is er wel, maar een onderdeel wordt niet consequent gevolgd. Bij een minor kan het certificaat meestal toch worden verleend, zolang je een geaccepteerd plan van aanpak hebt. Dat plan sluit je vaak binnen ongeveer 90 dagen af, al verschilt die termijn per certificerende instelling.
- Major tekortkoming: een eis wordt helemaal niet ingevuld, bijvoorbeeld omdat er geen interne audit is gedaan. Zolang een major niet is opgelost en geverifieerd, krijg je geen certificaat. Vaak is er een extra verificatie-audit nodig, en dat kost tijd en geld.
Een paar minors bij een eerste audit is normaal. De kunst is om majors te voorkomen en minors snel en goed af te handelen. Daarbij helpen de volgende acht punten.
1. Documenten die niet beheerst zijn
Documentbeheer (hoofdstuk 7.5 van ISO 9001) is een van de meest voorkomende struikelblokken. Denk aan procedures zonder versienummer, verouderde werkinstructies die nog op de werkvloer liggen, of drie verschillende versies van hetzelfde formulier in gedeelde mappen.
Zo voorkom je het: zorg voor één centrale plek voor al je documenten, met versiebeheer, een eigenaar per document en een vaste beoordelingsdatum. Een document management systeem doet dat automatisch: medewerkers zien altijd alleen de geldende versie.
2. Registraties die ontbreken of onvolledig zijn
Een auditor gelooft wat hij ziet. Heb je een klacht opgelost maar staat dat nergens, dan is het voor de audit niet gebeurd. Ontbrekende of onvolledige registraties zijn daarom een klassieke tekortkoming. Ook kalibratiegegevens van meetmiddelen (7.1.5) worden vaak vergeten.
Zo voorkom je het: leg registraties vast op het moment dat het werk gebeurt, met digitale formulieren in plaats van losse lijstjes. Zo bouw je vanzelf het bewijs op dat de auditor wil zien.
3. Corrigerende maatregelen zonder oorzaakanalyse
Een van de meest terugkerende problemen: corrigerende maatregelen (10.2) die het symptoom oplossen maar niet de oorzaak. De klacht wordt afgehandeld, maar niemand vraagt zich af waarom het misging. Dan komt hetzelfde probleem later gewoon terug. Ook maatregelen die nooit aantoonbaar zijn afgerond, leveren vaak een tekortkoming op.
Zo voorkom je het: werk met een vaste stap voor oorzaakanalyse, bijvoorbeeld met de 5 x waarom-methode, en sluit een maatregel pas af als je hebt gecontroleerd dat hij werkt. Lees meer in ons artikel over corrigerende maatregelen in je klachtenprocedure.
4. Interne audits die niet of te laat worden gedaan
Geen interne audit uitgevoerd? Dan is de kans groot dat je een major krijgt. Maar ook een interne audit die vlak voor de externe audit wordt afgeraffeld, levert weinig op: je hebt dan geen tijd meer om de bevindingen op te lossen.
Zo voorkom je het: plan je interne audits ruim vooruit. Houd de laatste interne audit bij voorkeur zo’n 6 tot 8 weken voor de certificatie-audit. Gebruik daarbij onze checklist om je organisatie voor te bereiden op audits.
5. Een directiebeoordeling als formaliteit
De directiebeoordeling (9.3) is het moment waarop het management kijkt of het kwaliteitssysteem werkt. In de praktijk is het soms een verslag van één A4’tje zonder cijfers. De norm schrijft voor welke onderwerpen erin moeten staan, zoals resultaten van audits, klanttevredenheid, prestaties van leveranciers en de opvolging van eerdere acties.
Zo voorkom je het: gebruik een vast sjabloon met alle verplichte onderwerpen en plan de beoordeling zo’n 4 tot 6 weken voor de audit. Dan kun je de uitkomsten nog meenemen.
6. Competenties en training niet vastgelegd
Je medewerkers zijn misschien prima opgeleid, maar kun je dat aantonen? ISO 9001 vraagt dat je bepaalt welke competenties nodig zijn en vastlegt dat medewerkers die hebben (7.2). Ontbrekende trainingsregistraties zijn een veelvoorkomende bevinding.
Zo voorkom je het: houd per functie bij welke kennis nodig is en registreer gevolgde trainingen centraal. Met e-learnings in een leeromgeving gaat dat automatisch, inclusief certificaten.
7. Risicogebaseerd denken alleen op papier
Veel organisaties hebben een risicoanalyse (hoofdstuk 6) die ooit is gemaakt voor de certificering en daarna in een la verdwijnt. Een auditor vraagt dan wat je met die risico’s hebt gedaan, en daar is geen antwoord op.
Zo voorkom je het: koppel risico’s aan concrete acties met een eigenaar en een datum, en bespreek ze in de directiebeoordeling. Bij de overgang naar ISO 9001:2026 krijgt dit onderdeel extra aandacht.
8. Kwaliteit is ‘iets van de kwaliteitsmanager’
Een veelgehoorde valkuil: de kwaliteitsmanager schrijft het systeem, de rest van de organisatie merkt er weinig van. Gebrek aan betrokkenheid van het management en onvoldoende training van medewerkers worden door certificerende instellingen steeds weer als oorzaak genoemd. Tijdens de audit spreekt de auditor ook met medewerkers op de werkvloer, en dan valt het op.
Zo voorkom je het: maak het management eigenaar van de kwaliteitsdoelen en betrek medewerkers bij het opstellen van procedures. Lees hoe je dat aanpakt in medewerkers betrekken bij kwaliteitsmanagement.
Zo voorkom je deze fouten
Bijna alle fouten hierboven hebben één ding gemeen: het werk wordt wel gedaan, maar het bewijs ontbreekt of is niet terug te vinden. Een digitaal kwaliteitsmanagementsysteem lost dat grotendeels op. Documenten, registraties, audits, acties en trainingen staan op één plek, met vaste eigenaren en herinneringen. Zo ben je altijd auditklaar, niet alleen in de weken voor de audit.
Wil je weten hoe je in vijf stappen naar certificering gaat? Lees dan snel certificeren met Pro-aQt, of neem contact met ons op voor een demo.


